محیط کشت آزید دکستروز آگار ADA

محیط کشت آگار آزید دکستروز (Azide Dextrose Agar)

محیط کشت Azide Dextrose Agar (ADA) با ترکیب انتخابی خود، رشد استرپتوکوک‌های مدفوعی مقاوم را در حالی که از رشد بسیاری از باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی دیگر جلوگیری می‌کند، امکان‌پذیر می‌سازد. عامل انتخابی اصلی در این محیط، سدیم آزید است که با مهار سیتوکروم اکسیداز، تنفس هوازی را مختل کرده و به طور موثر باکتری‌های گرم منفی و بسیاری از گرم مثبت‌های هوازی را مهار می‌کند، در حالی که استرپتوکوک‌های مدفوعی بی‌هوازی اختیاری که فاقد این سیستم آنزیمی هستند، نسبت به آن مقاوم‌اند. دکستروز (گلوکز) منبع کربن قابل تخمیر است و تخمیر آن توسط باکتری‌های هدف منجر به تولید اسید و تغییر رنگ شناساگر فنول رد از قرمز به زرد در اطراف کلونی‌ها می‌شود که یک نشانه تشخیصی مفید است.

این محیط به طور گسترده‌ای در آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت مواد غذایی (به ویژه برای بررسی آلودگی شیر، پنیر و آب) و آب‌شناسی (بررسی شاخص آلودگی مدفوعی) استفاده می‌شود. همچنین در آزمایشگاه‌های بالینی برای غربالگری اولیه نمونه‌های ادرار یا مدفوع برای حضور انتروکوک‌ها کاربرد دارد. کلونی‌های انتروکوک روی این محیط معمولاً کوچک، محدب و سفید تا خاکستری هستند و با هاله زردرنگ احاطه شده‌اند. محیط کشت ADA اغلب به عنوان یک محیط انتخابی اولیه قبل از تایید با تست‌های بیوشیمیایی بیشتر (مانند رشد در محیط حاوی ۶.۵٪ NaCl یا هیدرولیز اسکولین) استفاده می‌شود.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار)، انتخابی/تشخیصی
• هدف کشت: جداسازی و شمارش استرپتوکوک‌های مدفوعی (Enterococci) و استرپتوکوک‌های گروه D
• حالت فیزیکی: پودر (تهیه شده در آب مقطر و اتوکلاو)
• ترکیبات کلیدی: پپتون، دکستروز (گلوکز)، آگار، سدیم آزید (عامل انتخابی)، شناساگر فنول رد
• شرایط کشت: محیط در پلیت ریخته و سفت می‌شود. نمونه می‌تواند به صورت خطی یا سطحی کشت داده شود.
• شرایط انکوباسیون: ۳۵ تا ۳۷ درجه سانتی‌گراد به مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت در شرایط هوازی. برخی پروتکل‌ها انکوباسیون در شرایط میکروآئروفیلیک را توصیه می‌کنند.
• خوانش نتیجه: کلونی‌های مشکوک: کوچک (حدود ۱-۲ میلی‌متر)، محدب، سفید-خاکستری با هاله زرد رنگ در محیط (نشانه تولید اسید از دکستروز). عدم رشد یا کلونی‌های قرمز (عدم تخمیر) معمولاً نشانه غیرهدف است.
• کنترل کیفیت: رشد خوب و تولید هاله زرد با Enterococcus faecalis (ATCC 29212). عدم رشد یا رشد ضعیف با Escherichia coli (ATCC 25922).
• کاربرد اصلی: کنترل کیفیت میکروبیولوژی آب و مواد غذایی (شیر، پنیر)، غربالگری بالینی انتروکوک‌ها.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر محیط کشت Azide Dextrose Agar به دلیل وجود سدیم آزید (ماده‌ای سمی)، باید با احتیاط جابجا شود. محیط آماده شده را می‌توان در پلیت‌ها ریخت و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد به مدت حدود دو هفته نگهداری کرد، مشروط بر اینکه در کیسه‌های پلاستیکی بسته بندی شوند تا از خشک شدن جلوگیری شود. قبل از استفاده، پلیت‌ها باید به دمای اتاق برسند. برای کشت نمونه‌های آب یا مواد غذایی رقیق شده، روش کشت سطحی یا فیلتراسیون ممبران متداول است. از آنجایی که سدیم آزید ممکن است توسط برخی باکتری‌های گرم منفی (مانند بعضی سویه‌های E. coli) در غلظت‌های پایین تجزیه شود، انکوباسیون بیش از ۴۸ ساعت توصیه نمی‌شود زیرا ممکن است منجر به رشد پس‌زمینه شود. کلونی‌های مشکوک باید برای تایید نهایی بر روی محیط‌های اختصاصی‌تر (مانند Slanetz and Bartley Agar) یا با تست‌های بیوشیمیایی کشت مجدد شوند. ضایعات محیط و پلیت‌های استفاده شده حاوی آزید باید مطابق با مقررات دفع مواد شیمیایی سمی دور ریخته شوند.