محیط کشت بیفیدوباکتریوم آگار

محیط کشت آگار بیفیدوباکتریوم (Bifidobacterium Agar)

محیط کشت Bifidobacterium Agar فرمولاسیونی است که شرایط بهینه برای رشد باکتری‌های بیفیدوباکتریوم را که بی‌هوازی اجباری و دارای نیازهای تغذیه‌ای پیچیده هستند، فراهم می‌کند. این محیط معمولاً حاوی منابع مغذی پیچیده مانند پپتون، عصاره مخمر و عصاره گوشت است. قند لاکتوز به عنوان یک کربوهیدرات قابل تخمیر ترجیحی برای بسیاری از گونه‌ها وجود دارد. خاصیت انتخابی محیط عمدتاً از طریق تنظیم pH پایین (حدود ۵.۰) و افزودن عوامل بازدارنده مانند پروپیونات یا لیزوزیم ایجاد می‌شود که به ترتیب از رشد باکتری‌های اسیددوست دیگر و برخی باکتری‌های گرم مثبت رقیب جلوگیری می‌کند. گاهی اوقات آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند نالیدیکسیک اسید، پلی‌میکسین B و کانامایسین نیز برای مهار انتخابی‌تر فلور گرم منفی و گرم مثبت اضافه می‌شود.

کاربرد اصلی این محیط در صنایع غذایی و دارویی برای کنترل کیفیت محصولات حاوی پروبیوتیک (مانند شیرهای تخمیر شده، مکمل‌ها) و اطمینان از زنده‌مانی و شمارش بیفیدوباکتریوم‌ها است. همچنین در تحقیقات میکروبیوم روده برای جداسازی و مطالعه این باکتری‌های مهم استفاده می‌شود. کلونی‌های بیفیدوباکتریوم روی این محیط معمولاً کوچک، محدب، سفید کرمی، خاکستری یا قهوه‌ای روشن با سطح صاف یا زبر هستند. رشد آن‌ها به دلیل بی‌هوازی بودن اجباری، تنها در شرایط بی‌هوازی مطلق (با استفاده از ژار، کیسه‌های بی‌هوازی یا چمبر بی‌هوازی) امکان‌پذیر است.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار)، انتخابی/غنی‌کننده برای بی‌هوازی‌های اجباری
• هدف کشت: جداسازی و شمارش باکتری‌های جنس Bifidobacterium
• حالت فیزیکی: پودر (تهیه شده در آب مقطر، حرارت داده شده تا حل شود. گاهی اوقات نیاز به اتوکلاو دارد و عوامل انتخابی پس از سرد شدن اضافه می‌شوند).
• ترکیبات کلیدی: پپتون، عصاره مخمر، عصاره گوشت، لاکتوز، نمک‌ها، آگار. عوامل انتخابی: پروپیونات سدیم، لیزوزیم، و/یا آنتی‌بیوتیک‌ها.
• شرایط کشت: محیط در پلیت ریخته و سفت می‌شود. کشت باید بلافاصله در شرایط بی‌هوازی انجام گیرد.
• شرایط انکوباسیون: ۳۷ درجه سانتی‌گراد به مدت ۴۸ تا ۷۲ ساعت (گاهی تا ۵ روز) در شرایط بی‌هوازی مطلق (۹۰٪ نیتروژن، ۱۰٪ دی‌اکسیدکربن یا از طریق سیستم ژار).
• خوانش نتیجه: کلونی‌های مشکوک بیفیدوباکتریوم: کوچک (۱-۲ میلی‌متر)، گرد، محدب، صاف یا زبر، با رنگ سفید، کرمی، خاکستری یا قهوه‌ای روشن. کلونی‌ها ممکن است مات یا نیمه شفاف باشند.
• کنترل کیفیت: رشد خوب و تشکیل کلونی با Bifidobacterium animalis subsp. lactis (سویه پروبیوتیک رایج). مهار رشد باکتری‌های آزمایشی مانند Escherichia coli و Lactobacillus acidophilus (بسته به فرمولاسیون انتخابی).
• کاربرد اصلی: کنترل کیفیت محصولات پروبیوتیک، تحقیقات میکروبیوم روده و جداسازی بالینی بیفیدوباکتریوم.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر محیط کشت Bifidobacterium Agar باید در جای خشک و خنک نگهداری شود. آماده سازی محیط ممکن است شامل مراحل حساسی باشد: برخی عوامل انتخابی (مانند لیزوزیم یا آنتی‌بیوتیک‌ها) حساس به حرارت هستند و باید پس از اتوکلاو و سرد شدن محیط به حدود ۴۵-۵۰ درجه سانتی‌گراد، به صورت استریل اضافه شوند. تنظیم pH پایین (حدود ۵.۰) نیز یک مرحله حیاتی است. پلیت‌ها باید بلافاصله پس از آماده‌سازی و در اسرع وقت استفاده شوند یا در کیسه‌های بی‌هوازی بسته‌بندی و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد برای مدت کوتاه نگهداری شوند. قبل از استفاده، پلیت‌ها باید به دمای اتاق در شرایط بی‌هوازی برسند. نمونه‌های غذایی معمولاً رقیق و به صورت سطحی کشت داده می‌شوند. برای نمونه‌های مدفوع، ممکن است نیاز به پیش‌تیمار یا غنی‌سازی باشد. از آنجایی که بیفیدوباکتریوم‌ها بی‌هوازی اجباری هستند، تمام مراحل کشت باید با حداقل تماس با هوا انجام شود. استفاده از چمبر بی‌هوازی یا کیسه‌های بی‌هوازی با ژنراتور گاز ضروری است. انکوباسیون طولانی‌تر (تا ۵ روز) ممکن است برای ظهور کلونی‌های برخی گونه‌های کندرشد لازم باشد. شناسایی کلونی‌های مشکوک به بیفیدوباکتریوم باید با تست‌های تأییدی مانند رنگ‌آمیزی گرم (گرم مثبت، شکل دو شاخه یا نامنظم)، تست کاتالاز (منفی) و تست‌های بیوشیمیایی یا مولکولی تکمیل شود.