محیط کشت بلاد آگار بیس 1

محیط پایه آگار خون (Blood Agar Base)

محیط کشت Blood Agar Base که اغلب با نام‌هایی مانند Infusion Agar یا Blood Agar Foundation نیز شناخته می‌شود، یک محیط بسیار مغذی است که حاوی ترکیباتی مانند پپتون، عصاره گوشت و مخمر است. این ترکیبات منابع غنی از اسیدهای آمینه، پپتیدها، ویتامین‌ها (به ویژه گروه B) و سایر فاکتورهای رشد ضروری برای باکتری‌های سخت‌پرور (Fastidious) مانند استرپتوکوک‌ها، پنوموکوک و هموفیلوس را فراهم می‌کنند. پس از اتوکلاو و خنک‌شدن این پایه، خون استریل (۵ تا ۱۰٪) به آن اضافه می‌شود. خون نه تنها به عنوان یک ماده مغذی اضافی عمل می‌کند، بلکه امکان مشاهده همولیز (تخریب گلبول‌های قرمز) توسط باکتری‌ها را فراهم می‌سازد که یک ویژگی تشخیصی کلیدی است.

محیط نهایی Blood Agar یکی از پرکاربردترین محیط‌ها در آزمایشگاه‌های میکروبیولوژی بالینی است. این محیط برای کشت اولیه نمونه‌های بالینی (خلط، خون، چرک، سوآب گلو)، مطالعه همولیز (آلفا، بتا، گاما)، مشاهده مورفولوژی کلونی و انجام تست‌های حساسیت آنتی‌بیوتیکی (مانند تست باسیتراسین برای استرپتوکوک گروه A) استفاده می‌شود. همولیز بتا (ناحیه شفاف کامل اطراف کلونی) اغلب با بیماری‌زایی مرتبط است.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار)، پایه غنی و غیرانتخابی (نیازمند افزودن خون)
• هدف کشت: کشت طیف گسترده‌ای از باکتری‌ها، به ویژه باکتری‌های سخت‌پرور و مشاهده فعالیت همولیتیکی
• حالت فیزیکی: پودر (تهیه شده در آب مقطر و اتوکلاو، سپس خون استریل اضافه می‌شود)
• ترکیبات کلیدی پایه: پپتون، عصاره گوشت (Beef Heart Infusion)، عصاره مخمر، سدیم کلرید، دی‌پتاسیم فسفات، آگار
• مکمل ضروری: خون دفیبرینه شده استریل (معمولاً خون گوسفند به میزان ۵-۷٪).
• شرایط کشت: پس از افزودن خون و ریختن در پلیت، نمونه به صورت سطحی یا خطی کشت داده می‌شود.
• شرایط انکوباسیون: ۳۵ تا ۳۷ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱۸ تا ۲۴ ساعت (گاهی تا ۴۸ ساعت برای برخی باکتری‌ها) در شرایط هوازی، افزایش دی‌اکسیدکربن (۵-۱۰٪ CO2) یا بی‌هوازی (بسته به میکروارگانیسم مورد نظر).
• خوانش نتیجه: رشد کلی باکتری‌ها و نوع همولیز: همولیز بتا (β): منطقه شفاف کامل اطراف کلونی. همولیز آلفا (α): منطقه سبز-خاکستری نیمه شفاف (اکسیداسیون هموگلوبین). همولیز گاما (γ): عدم همولیز. مورفولوژی، رنگ و اندازه کلونی نیز ارزیابی می‌شود.
• کنترل کیفیت: رشد خوب و همولیز بتا توسط Streptococcus pyogenes (ATCC 19615). رشد خوب و همولیز آلفا توسط Streptococcus pneumoniae (ATCC 6305). رشد خوب بدون همولیز توسط Staphylococcus aureus (ATCC 25923).
• کاربرد اصلی: کشت روتین نمونه‌های بالینی، بررسی همولیز، جداسازی باکتری‌های سخت‌پرور و تست‌های اولیه شناسایی.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر پایه Blood Agar Base باید در جای خشک نگهداری شود. پس از اتوکلاو محیط پایه، آن را تا ۴۵-۵۰ درجه سانتی‌گراد خنک کنید (دمای بالاتر باعث لخته شدن خون می‌شود). تحت شرایط استریل (ترجیحاً نزدیک شعله)، خون دفیبرینه شده استریل (که در دمای یخچال نگهداری شده است) را اضافه کرده و به آرامی مخلوط کنید تا همولیز نشود. سپس بلافاصله در پلیت‌ها بریزید. پلیت‌های آماده را می‌توان در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد و در کیسه‌های پلاستیکی برای جلوگیری از خشک شدن به مدت حدود دو هفته نگهداری کرد. قبل از استفاده، پلیت‌ها باید به دمای اتاق برسند و سطح آنها خشک نباشد. برای مشاهده دقیق همولیز، کشت باید نازک و سطحی باشد تا کلونی‌های مجزا ایجاد شود. تفسیر همولیز آلفا ممکن است نیاز به نگاه کردن به پشت پلیت در برابر نور داشته باشد. برخی باکتری‌ها (مانند Haemophilus) برای رشد به فاکتورهای X و V موجود در خون نیاز دارند که در این پایه فراهم است. پلیت‌های خوندار نباید بیش از حد کهنه شوند زیرا ممکن است همولیز خودبه‌خودی رخ دهد. برای کشت بی‌هوازی، از پلیت‌های تازه استفاده شده و بلافاصله در شرایط بی‌هوازی قرار گیرند.