محیط کشت اگ یولک آگار بیس

محیط کشت پایه آگار زرده تخم‌مرغ اصلاح‌شده (Egg Yolk Agar Base Modified)

محیط کشت Egg Yolk Agar Base (Modified) یک محیط پایه پیچیده حاوی پپتون، عصاره گوشت، لاکتوز و نمک‌ها است. اصلاحات انجام‌شده در فرمولاسیون (مانند تغییر در نوع پپتون یا نمک‌ها) موجب بهبود پشتیبانی تغذیه‌ای و وضوح واکنش‌های افتراقی شده است. این محیط به خودی خود فاقد عامل افتراقی است. عامل افتراقی کلیدی، زرده تخم‌مرغ استریل است که پس از اتوکلاو محیط پایه و سرد شدن آن اضافه می‌شود. زرده تخم‌مرغ سرشار از لیسیتین (یک فسفولیپید) و چربی‌های (تری‌گلیسریدها) است. باکتری‌های تولیدکننده آنزیم لیسیتیناز، لیسیتین را هیدرولیز کرده و باعث ایجاد یک هاله شفاف (opalescent) یا کدر در اطراف کلنی می‌شوند که توسط رسوب دی‌گلیسریدها ایجاد می‌گردد. باکتری‌های تولیدکننده لیپاز نیز چربی‌ها را تجزیه کرده و ممکن است یک لایه مرواریدی (iridescent sheen) بر روی کلنی یا در اطراف آن ایجاد کنند. این محیط اغلب همراه با آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند نئومایسین یا کانامایسین برای مهار فلور همراه و ایجاد یک محیط انتخابی برای کلستریدیاها (به ویژه C. perfringens) استفاده می‌شود.

کاربرد اصلی این محیط در آزمایشگاه‌های تشخیصی میکروبیولوژی برای شناسایی و افتراق کلستریدیاهای بی‌هوازی (مانند Clostridium perfringens، C. sporogenes، C. novyi) و نیز برای تشخیص برخی استافیلوکوک‌های تولیدکننده لیپاز (مانند Staphylococcus aureus) است. همچنین در تست‌های سم‌زایی کلستریدیا کاربرد دارد.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: پایه جامد (آگار) غنی‌شده برای تهیه محیط تشخیصی فعالیت لیسیتیناز و لیپاز
• هدف کشت: بررسی تولید آنزیم‌های لیسیتیناز و لیپاز توسط باکتری‌ها (به ویژه کلستریدیاها) پس از افزودن زرده تخم‌مرغ
• حالت فیزیکی: پودر (تهیه شده در آب مقطر، حرارت داده تا حل شود، اتوکلاو و سپس پس از سرد شدن، زرده تخم‌مرغ استریل و آنتی‌بیوتیک (در صورت نیاز) اضافه می‌شود). محیط نهایی کدر و زرد رنگ است.
• ترکیبات کلیدی پایه: پپتون (Casein peptone، Pancreatic digest of gelatin)، عصاره گوشت، لاکتوز، سدیم کلرید، دی‌سدیم فسفات، منو سدیم فسفات، آگار.
• افزودنی ضروری: سوسپانسیون زرده تخم‌مرغ استریل (معمولاً ۵۰-۱۰۰ میلی‌لیتر به ازای هر لیتر محیط پایه).
• افزودنی انتخابی (رایج): نئومایسین سولفات یا کانامایسین (برای ایجاد محیط انتخابی کلستریدیا).
• شرایط کشت: محیط در پلیت ریخته و سفت می‌شود. کشت به صورت نقطه‌ای (Spot) یا خطی (Streak) انجام می‌گیرد. برای کلستریدیاها، کشت باید در شرایط بی‌هوازی مطلق انجام شود.
• شرایط انکوباسیون: برای کلستریدیا: دمای ۳۵-۳۷ درجه سانتی‌گراد تحت اتمسفر بی‌هوازی به مدت ۲۴-۴۸ ساعت. برای استافیلوکوک: هوازی در ۳۵-۳۷ درجه به مدت ۲۴-۴۸ ساعت.
• خوانش نتیجه: لیسیتیناز مثبت: ایجاد یک هاله کدر (opalescent) یا شیری رنگ در اطراف کلنی و گاهی در زیر آن. لیپاز مثبت: ایجاد یک لایه درخشان مرواریدی (iridescent film یا sheen) روی سطح کلنی یا در محدوده آن. منفی: عدم تشکیل هاله یا لایه درخشان.
• کنترل کیفیت: سویه مثبت لیسیتیناز: Clostridium perfringens ATCC 13124 (هاله کدر وسیع). سویه منفی: Clostridium sporogenes ATCC 3584 (معمولاً لیسیتیناز منفی ولی لیپاز ممکن است مثبت باشد).
• کاربرد اصلی: تست تشخیصی کلیدی در شناسایی کلستریدیاها و افتراق C. perfringens (لیسیتیناز قوی) از سایر گونه‌ها، و نیز بررسی تولید لیپاز در استافیلوکوک‌ها.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر پایه Egg Yolk Agar Base (Modified) باید در جای خشک نگهداری شود. زرده تخم‌مرغ باید به روش استریل (مانند شستشوی سطح پوسته با اتانول، شکستن و جدا کردن زرده، رقیق کردن با سالین استریل و فیلتراسیون استریل) تهیه شود. پس از اتوکلاو محیط پایه و سرد شدن آن به ۴۵-۵۰ درجه، زرده تخم‌مرغ استریل و آنتی‌بیوتیک (در صورت استفاده) در شرایط آسپتیک اضافه و به آرامی مخلوط می‌شود (بدون ایجاد کف). سپس بلافاصله در پلیت ریخته می‌شود. پلیت‌های آماده را می‌توان در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد برای مدت محدود (چند روز) نگهداری کرد. قبل از استفاده، پلیت‌ها باید به دمای اتاق برسند. برای مشاهدۀ صحیح هاله لیسیتیناز، نگاه کردن به پلیت با نور انعکاسی (در زاویه) مفید است. لایه مرواریدی لیپاز نیز با چرخاندن پلیت در نور قابل مشاهده است. محصول با کیفیت ایبرسکو (IBRESco)، با فرمولاسیون پایه بهینه، امکان تهیه محیطی با واکنش‌های افتراقی واضح و قابل تکرار را فراهم می‌کند.