محیط کشت فنول رد مانیتول آگار

محیط کشت آگار مانیتول فنل رد (Phenol Red Mannitol Agar)

محیط کشت Phenol Red Mannitol Agar یک محیط تشخیصی است که بر پایه پپتون، عصاره گوشت، مانیتول (به عنوان تنها منبع کربوهیدرات)، نشانگر فنل رد و آگار فرموله شده است. این محیط اغلب با ۷.۵-۱۰٪ کلرید سدیم غنی می‌شود که آن را به یک محیط انتخابی برای استافیلوکوک‌ها تبدیل می‌کند، زیرا بسیاری از باکتری‌ها نمی‌توانند در چنین غلظت بالایی از نمک رشد کنند. اصل تشخیصی این محیط، تخمیر مانیتول است. Staphylococcus aureus (و برخی از استافیلوکوک‌های کوآگولاز منفی) قادر به تخمیر مانیتول و تولید اسید هستند. این اسیدیته باعث تغییر رنگ نشانگر فنل رد از قرمز-نارنجی به زرد روشن در اطراف کلونی می‌شود. در مقابل، استافیلوکوک‌های کوآگولاز منفی رایج مانند S. epidermidis و S. saprophyticus معمولاً مانیتول را تخمیر نمی‌کنند و بنابراین رنگ محیط اطراف کلونی‌های آنها تغییر نمی‌کند (قرمز-نارنجی باقی می‌ماند) یا ممکن است به دلیل تجزیه پروتئین، قلیایی و صورتی شود.

کاربرد اصلی این محیط در آزمایشگاه‌های میکروبیولوژی بالینی و تشخیصی برای غربالگری اولیه و افتراق کلنی‌های مشکوک به Staphylococcus aureus از نمونه‌های مختلف (مانند زخم، ترشحات، بینی) است. این محیط بخشی از پروتکل استاندارد برای شناسایی استافیلوکوک اورئوس محسوب می‌شود.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار)، انتخابی-تشخیصی برای استافیلوکوک اورئوس
• هدف کشت: افتراق استافیلوکوک‌های تخمیرکننده مانیتول (مانند S. aureus) از غیرتخمیرکننده‌ها (مانند S. epidermidis)
• حالت فیزیکی: پودر (حاوی پپتون، عصاره گوشت، مانیتول، فنل رد، کلرید سدیم بالا و آگار) که پس از حل کردن در آب مقطر و اتوکلاو، در پلیت ریخته می‌شود.
• ترکیبات کلیدی: پپتون، عصاره گوشت، مانیتول، فنل رد، کلرید سدیم (۷.۵-۱۰٪)، آگار
• عامل انتخابی: غلظت بالای کلرید سدیم که محیط را برای استافیلوکوک‌ها انتخابی می‌کند.
• عامل تشخیصی: تخمیر مانیتول که با تغییر رنگ نشانگر فنل رد از قرمز/نارنجی به زرد مشخص می‌شود.
• شرایط کشت: نمونه به روش خطی (Streak) روی سطح پلیت کشت داده می‌شود تا کلونی‌های مجزا به دست آید.
• شرایط انکوباسیون: ۳۵ تا ۳۷ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱۸ تا ۴۸ ساعت.
• خوانش نتیجه: مثبت برای تخمیر مانیتول (مانند S. aureus): کلونی‌های زرد رنگ با هاله زرد در اطراف آنها. منفی برای تخمیر مانیتول (مانند S. epidermidis): کلونی‌های صورتی، قرمز یا بدون تغییر رنگ، بدون هاله زرد.
• کنترل کیفیت: سویه Staphylococcus aureus ATCC 25923: رشد خوب با کلونی‌های زرد و هاله زرد. سویه Staphylococcus epidermidis ATCC 12228: رشد خوب با کلونی‌های صورتی/قرمز و بدون هاله زرد.
• کاربرد اصلی: محیط غربالگری اولیه برای تشخیص Staphylococcus aureus بر اساس تخمیر مانیتول در حضور نمک بالا، در آزمایشگاه‌های بالینی.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر محیط Phenol Red Mannitol Agar ایبرسکو (IBRESco) را در جای خشک و خنک نگهداری کنید. برای تهیه، پودر را در آب مقطر حل کرده و با حرارت ملایم به جوش آورید تا کاملاً محلول شود (به دلیل غلظت بالای نمک، ممکن است زمان بیشتری نیاز باشد). از جوشاندن طولانی‌مدت خودداری کنید. محیط را طبق دستور اتوکلاو نمایید. پس از اتوکلاو، محیط را در حمام آب ۴۵-۵۰ درجه سانتی‌گراد نگه داشته و بلافاصله در پلیت بریزید. پلیت‌های آماده را می‌توان در کیسه‌های پلاستیکی بسته‌بندی و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد برای چند هفته نگهداری کرد. قبل از استفاده، پلیت‌ها باید به دمای اتاق رسیده و سطح آنها خشک باشد. کشت باید به روشی انجام شود که کلونی‌های مجزا تشکیل شود تا مشاهده تغییر رنگ اطراف هر کلونی امکان‌پذیر گردد. تفسیر نتیجه باید تحت نور مناسب انجام شود. تخمیر مانیتول (رنگ زرد) یک شاخص مهم اما نه قطعی برای S. aureus است. برخی از استافیلوکوک‌های کوآگولاز منفی نیز می‌توانند مانیتول را تخمیر کنند (مانند برخی از S. saprophyticus). بنابراین، کلونی‌های زرد رنگ مشکوک باید با تست‌های تأییدی مانند تست کوآگولاز (طبقه یا لوله) شناسایی نهایی شوند. همچنین، برخی سویه‌های S. aureus ممکن است مانیتول را تخمیر نکنند (نادر است). عدم رشد روی این محیط، دلیلی بر عدم حضور استافیلوکوک نیست، زیرا برخی استافیلوکوک‌ها ممکن است به نمک حساس باشند.