محیط کشت اسلانتز و بارتلی آگار 1

محیط کشت آگار اسلانتز و بارتلی (Slanetz and Bartley Agar)

محیط کشت Slanetz and Bartley Agar یک محیط انتخابی برای انتروکوک‌ها است که بر اساس مقاومت بالای این باکتری‌ها به سدیم آزید (Sodium Azide) و تترازولیوم کلرید (TTC) عمل می‌کند. سدیم آزید یک مهارکننده قوی آنزیم سیتوکروم اکسیداز است و به طور موثری رشد اکثر باکتری‌های گرم منفی و بسیاری از باکتری‌های گرم مثبت (به جز انتروکوک‌ها و برخی استرپتوکوک‌ها) را مهار می‌کند. تترازولیوم کلرید یک نمک تترازولیوم بی‌رنگ است که توسط انتروکوک‌های زنده و در حال رشد به فرمازان (Formazan) غیرمحلول و قرمز رنگ احیا می‌شود. این تغییر رنگ، کلونی‌های انتروکوک را به رنگ قرمز تا قهوه‌ای-قرمز درمی‌آورد و مشاهده و شمارش آن‌ها را آسان می‌سازد. محیط پایه حاوی منابع تغذیه‌ای مانند پپتون، عصاره مخمر و گلوکز است. این محیط به طور خاص برای روش شمارش فیلتر غشایی (Membrane Filtration) در آزمایش آب و نیز روش پور پلیت یا اسپرد پلیت برای مواد غذایی استاندارد شده است.

کاربرد اصلی آن در میکروبیولوژی آب برای بررسی کیفیت میکروبیولوژیکی آب آشامیدنی، آب‌های سطحی و استخرهای شنا (به عنوان شاخص آلودگی مدفوعی)، و در صنایع غذایی (مانند لبنیات و گوشت) برای شمارش انتروکوک‌ها به عنوان شاخص بهداشتی یا فساد است. انتروکوک‌ها نسبت به شرایط استرس محیطی مقاوم‌تر از E. coli هستند و می‌توانند شاخص مفیدی برای آلودگی قدیمی‌تر باشند.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار)، انتخابی و افتراقی (بر اساس رنگ) برای انتروکوک‌ها.
• هدف کشت: جداسازی، شمارش و تشخیص اولیه انتروکوک‌ها (Enterococcus spp.) از آب، مواد غذایی و نمونه‌های محیطی.
• حالت فیزیکی: پودر (تهیه شده در آب مقطر، حرارت داده شده تا حل شود. هرگز اتوکلاو نمی‌شود زیرا سدیم آزید در اثر حرارت تجزیه می‌شود و ممکن انفجار خطرناکی از گاز هیدرازوئیک اسید تولید کند). معمولاً با گرمای ملایم یا جوشاندن کوتاه و سپس سرد کردن سریع آماده می‌شود.
• ترکیبات کلیدی انتخابی/افتراقی: سدیم آزید (مهارکننده انتخابی)، تترازولیوم کلرید (TTC) (شاخص احیاء/رنگ‌زا).
• ترکیبات تغذیه‌ای پایه: پپتون، عصاره مخمر، گلوکز، دی‌پتاسیم فسفات، آگار.
• مکانیسم عمل: مهار باکتری‌های حساس توسط سدیم آزید. احیای TTC به فرمازان قرمز رنگ توسط انتروکوک‌های زنده و در حال رشد.
• شرایط کشت: روش فیلتراسیون غشایی (برای آب) یا روش پور پلیت/اسپرد پلیت (برای مواد غذایی). فیلتر حاوی باکتری بر روی سطح پلیت قرار می‌گیرد.
• شرایط انکوباسیون: ۳۵ تا ۳۷ درجه سانتی‌گراد به مدت ۴۴ ± ۴ ساعت (معمولاً ۴۸ ساعت). برخی پروتکل‌ها یک انکوباسیون اولیه ۴ ساعته در ۳۷ درجه و سپس ادامه در ۴۴ درجه را توصیه می‌کنند.
• خوانش نتیجه: کلونی‌های انتروکوک معمولاً به رنگ قرمز، صورتی-قرمز یا قهوه‌ای-قرمز (با مراکز تیره) با حاشیه روشن‌تر هستند. کلونی‌های سفید یا بی‌رنگ معمولاً انتروکوک محسوب نمی‌شوند. شمارش کلونی‌های رنگی انجام می‌شود.
• کنترل کیفیت: رشد خوب و تشکیل کلونی‌های قرمز با سویه Enterococcus faecalis ATCC 29212 یا ۱۹۴۳۳ (کنترل مثبت). مهار رشد یا عدم تشکیل کلونی رنگی با سویه Escherichia coli ATCC 25922 (کنترل منفی).
• کاربرد اصلی: شمارش انتروکوک‌ها به عنوان شاخص آلودگی مدفوعی در آب (مطابق با استانداردهای ISO 7899-2 و روش‌های EPA)، کنترل کیفیت میکروبی مواد غذایی (مانند لبنیات، گوشت)، و بررسی آلودگی محیطی.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر Slanetz and Bartley Agar محصول ایبرسکو (IBRESco) باید با احتیاط فراوان و در جای خشک و خنک نگهداری شود زیرا حاوی سدیم آزید است. هرگز محیط را اتوکلاو نکنید. برای تهیه محیط، پودر را در آب مقطر حل کرده و با حرارت ملایم و همزدن به جوش آورید تا کاملاً حل شود. بلافاصله از منبع حرارت برداشته و در حمام آب ۴۵-۵۰ درجه سانتی‌گراد قرار دهید تا سرد شود. سپس در پلیت‌های استریل بریزید. محیط آماده شده را می‌توان در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد و دور از نور برای مدت کوتاهی نگهداری کرد. قبل از استفاده برای فیلتراسیون، سطح پلیت باید کاملاً خشک باشد. برای روش فیلتراسیون غشایی، حجم مشخصی از آب از فیلتر غشایی (معمولاً ۰٫۴۵ میکرومتر) عبور داده می‌شود، سپس فیلتر به آرامی روی سطح محیط قرار می‌گیرد. پلیت‌ها به صورت وارونه انکوبه می‌شوند. انکوباسیون دقیقاً مطابق استاندارد مورد نظر (۴۴ یا ۳۷ درجه) انجام شود. کلونی‌های قرمز کوچک ممکن است در عمق آگار تشکیل شوند. تفسیر رنگ می‌تواند ذهنی باشد؛ کلونی‌های صورتی کم‌رنگ نیز ممکن است انتروکوک باشند و نیاز به تأیید دارند (مثلاً با تست کاتالاز منفی، رشد در حضور ۶٫۵٪ NaCl). سدیم آزید یک سم قوی است که بر سیستم تنفسی اثر می‌گذارد؛ از تماس پوستی، بلع یا استنشاق آن اجتناب کرده و ضایعات را مطابق مقررات دفع مواد خطرناک دور بریزید.