محیط کشت اورنج سرم آگار

محیط کشت آگار سرم پرتقال (Orange Serum Agar)

محیط کشت Orange Serum Agar (OSA) یک محیط انتخابی برای کشت میکروارگانیسم‌های مقاوم به اسید است. پایه این محیط با سرم پرتقال (Orange Serum) غنی شده که منبعی از ویتامین‌ها، اسیدهای آمینه و مواد معدنی ضروری برای رشد کپک‌ها و مخمرها در شرایط اسیدی فراهم می‌کند. pH پایین محیط (معمولاً حدود ۳.۵ تا ۵.۰) به طور طبیعی از رشد اکثر باکتری‌ها جلوگیری کرده و محیط را برای قارچ‌ها و مخمرهای اسیددوست انتخابی می‌نماید. اغلب برای افزایش انتخاب‌پذیری علیه باکتری‌ها، آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند کلرامفنیکل یا کلوتریمازول نیز به محیط اضافه می‌شود. این محیط برای شبیه‌سازی شرایط محصولات اسیدی مانند آبمیوه طراحی شده و بنابراین میکروارگانیسم‌هایی را که قادر به رشد و ایجاد فساد در این محصولات هستند، به خوبی جدا می‌کند. کپک‌ها و مخمرهای جدا شده بر روی OSA اغلب متعلق به جنس‌هایی مانند Saccharomyces، Zygosaccharomyces، Aspergillus، Penicillium و Byssochlamys هستند.

کاربرد اصلی این محیط در صنایع غذایی و آشامیدنی، به ویژه در کنترل کیفیت میکروبیولوژیکی آبمیوه‌ها، کنسانتره‌ها، نوشابه‌ها و سایر محصولات کم pH است. همچنین برای پایش آلودگی محیطی خطوط تولید این محصولات استفاده می‌شود.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار)، انتخابی و غنی‌کننده برای کپک‌ها و مخمرهای اسیددوست
• هدف کشت: جداسازی، شمارش و شناسایی کپک‌ها و مخمرهایی که می‌توانند در مواد غذایی اسیدی رشد و باعث فساد شوند
• حالت فیزیکی: پودر (حاوی سرم پرتقال خشک شده، پپتون، دکستروز و آگار) که پس از حل کردن، اتوکلاو و خنک شدن، اغلب آنتی‌بیوتیک استریل به آن اضافه و در پلیت ریخته می‌شود.
• ترکیبات کلیدی: سرم پرتقال (Orange Serum)، پپتون، دکستروز (گلوکز)، مونوپتاسیم فسفات (بافر)، آگار
• عوامل انتخابی: pH اسیدی پایین (۳.۵-۵.۰) و اغلب آنتی‌بیوتیک‌های ضدباکتری مانند کلرامفنیکل
• اصول عملکرد: محیط اسیدی و حضور آنتی‌بیوتیک، رشد باکتری‌ها را مهار می‌کند. سرم پرتقال و دکستروز رشد بهینه کپک‌ها و مخمرهای اسیددوست را تقویت می‌کنند.
• شرایط کشت: نمونه (آبمیوه، نوشابه یا سواپ محیط) پس از رقت‌سازی مناسب، به روش spread plate یا pour plate روی محیط کشت داده می‌شود.
• شرایط انکوباسیون: ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۳ تا ۵ روز (گاهی تا ۷ روز برای کپک‌های کندرشد).
• خوانش نتیجه: رشد کپک‌ها به صورت کلونی‌های پنبه‌ای، پودری یا رشته‌ای با رنگ‌های متنوع (سفید، سبز، سیاه، آبی) و رشد مخمرها به صورت کلونی‌های کرم‌رنگ، مخمل‌گونه و براق مشاهده می‌شود. شمارش کلونی‌ها به عنوان شاخص بار میکروبی کپک و مخمر گزارش می‌شود.
• کنترل کیفیت: سویه Saccharomyces cerevisiae ATCC 9763: رشد خوب مخمری. سویه Aspergillus niger ATCC 16404: رشد خوب کپکی با اسپورزایی سیاه. سویه Escherichia coli ATCC 25922: مهار رشد (عدم رشد یا رشد بسیار ضعیف).
• کاربرد اصلی: کنترل کیفیت میکروبیولوژیکی محصولات اسیدی (آبمیوه، نوشابه)، بررسی فساد میکروبی و پایش بهداشتی خطوط تولید در صنایع غذایی و آشامیدنی.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر محیط Orange Serum Agar ایبرسکو (IBRESco) را در جای خشک و خنک نگهداری کنید. از آنجایی که حاوی کربوهیدرات (دکستروز) است، از حرارت دادن بیش از حد و طولانی مدت خودداری کنید تا از کاراملیزه شدن جلوگیری شود. پس از اتوکلاو، محیط را به سرعت در حمام آب ۴۵-۵۰ درجه سانتی‌گراد خنک کنید. در صورت نیاز به افزودن آنتی‌بیوتیک، محلول استریل فیلترشده آن را پس از خنک شدن محیط اضافه نموده و به آرامی مخلوط کنید. محیط را بلافاصله در پلیت بریزید. پلیت‌های آماده را می‌توان در کیسه‌های پلاستیکی بسته‌بندی و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد برای مدت محدود (۱-۲ هفته) نگهداری کرد. قبل از استفاده، پلیت‌ها باید به دمای اتاق رسیده و سطح آنها خشک باشد. از آنجایی که هدف شمارش است، رقت‌های مناسب از نمونه تهیه شود. برای نمونه‌های بسیار اسیدی (مانند آبلیمو)، ممکن است نیاز به خنثی‌سازی جزئی قبل از کشت باشد. دوره انکوباسیون برای کپک‌ها باید کافی باشد (حداقل ۵ روز). برای جلوگیری از پخش اسپورهای هوابرد کپک، پلیت‌ها باید در کیسه‌های پلاستیکی یا ظروف دربسته انکوبه شوند. شناسایی کپک‌ها و مخمرهای جدا شده معمولاً بر اساس مورفولوژی کلونی و ساختار میکروسکوپی انجام می‌گیرد. این محیط ممکن است برای کشت همه میکروارگانیسم‌های اسیددوست بسیار خاص (مانند لاکتوباسیل‌های مقاوم) مناسب نباشد.