محیط کشت رز بنگال کلرامفنیکل آگار 2

محیط کشت آگار رُز بنگال کلرامفنیکل (Rose Bengal Chloramphenicol Agar)

محیط کشت Rose Bengal Chloramphenicol Agar (RBC Agar) یک محیط کلاسیک و پرکاربرد برای کنترل کیفیت میکروبیولوژی است که دو عامل انتخابی اصلی دارد: رُز بنگال (یک رنگ تری‌فنیل متان) و کلرامفنیکل (یک آنتی‌بیوتیک با طیف وسیع). کلرامفنیکل به طور موثری رشد باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی را مهار می‌کند و زمینه را برای رشد قارچ‌ها باز می‌گذارد. رُز بنگال چندین عملکرد دارد: اولاً به عنوان یک عامل انتخابی ملایم، رشد و گسترش سریع کپک‌های رشته‌ای (موکور و ریزوپوس) را محدود می‌کند و از پر شدن سریع پلیت توسط آن‌ها جلوگیری می‌کند. ثانیاً به عنوان عامل افتراقی، کلونی‌های مخمرها و برخی کپک‌ها را به رنگ‌های صورتی، قرمز یا نارنجی درمی‌آورد که مشاهده و شمارش آن‌ها را آسان‌تر می‌کند. محیط پایه حاوی دکستروز و پپتون است که مواد مغذی لازم را فراهم می‌کنند. روش استاندارد شامل انکوباسیون در دمای پایین (معمولاً ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد) به مدت ۵ روز است تا به قارچ‌های کندرشد نیز فرصت رشد داده شود.

این محیط به طور گسترده در صنایع غذایی (برای آزمایش گوشت، لبنیات، ادویه‌جات، محصولات نهایی)، صنایع آرایشی-بهداشتی و دارویی (طبق الزامات فارماکوپه‌ها)، و کنترل کیفیت محیط (هوا، سطوح) استفاده می‌شود. RBC Agar یک محیط انتخابی خوب برای شمارش کل مخمرها و کپک‌ها (Total Yeast and Mold Count) محسوب می‌شود.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار)، انتخابی و افتراقی برای قارچ‌ها.
• هدف کشت: جداسازی، شمارش و مشاهده افتراقی مخمرها (Yeasts) و کپک‌ها (Molds) از نمونه‌هایی که احتمال آلودگی باکتریایی بالایی دارند.
• حالت فیزیکی: پودر (تهیه شده در آب مقطر، حرارت داده شده تا حل شود، سپس اتوکلاو می‌شود. رنگ رُز بنگال معمولاً پس از اتوکلاو اضافه می‌شود).
• ترکیبات کلیدی انتخابی/افتراقی: کلرامفنیکل (مهارکننده رشد باکتری‌ها)، رُز بنگال (مهارکننده رشد گسترده کپک‌های رشته‌ای و رنگ‌آمیزی کلونی‌ها).
• ترکیبات تغذیه‌ای پایه: دکستروز (گلوکز)، پپتون، مونوپتاسیم فسفات، سولفات منیزیم، آگار.
• مکانیسم عمل: مهار انتخابی باکتری‌ها توسط کلرامفنیکل، محدود کردن گسترش کپک‌ها توسط رُز بنگال (اغلب با کاهش اندازه کلونی و افزایش تولید کنیدی)، و ایجاد رنگ در کلونی‌های قارچی برای مشاهده بهتر.
• شرایط کشت: روش Spread Plate یا Pour Plate (با دمای محیط نه خیلی داغ). برای نمونه‌های هوا از روش سقف باز (Open Plate) نیز استفاده می‌شود.
• شرایط انکوباسیون: دمای پایین (۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد) برای ۵ روز. معمولاً در تاریکی یا نور کم انکوبه می‌شود زیرا نور می‌تواند رُز بنگال را تجزیه کند و ترکیبات سمی تولید کند.
• خوانش نتیجه: کلونی‌های مخمر معمولاً کوچک، محدب، براق و به رنگ صورتی تا قرمز هستند. کلونی‌های کپک می‌توانند کرکی یا پودری باشند و رنگ‌های مختلفی از سفید، خاکستری، سبز، سیاه تا صورتی/قرمز داشته باشند. کپک‌های رشته‌ای گسترده معمولاً محدود شده‌اند. شمارش کل کلونی‌های قارچی (مخمر و کپک) انجام می‌شود.
• کنترل کیفیت: رشد خوب و ایجاد رنگدانه با سویه Aspergillus niger ATCC 16404 یا Candida albicans ATCC 10231 (کنترل مثبت). مهار رشد با سویه باکتریایی مانند Escherichia coli ATCC 8739 (کنترل منفی).
• کاربرد اصلی: شمارش مخمر و کپک در مواد غذایی، محصولات آرایشی، مواد دارویی غیراستریل و نمونه‌های محیطی (هوا، سطوح) مطابق با استانداردهای معتبر (ISO, USP, Ph. Eur.).

نکات کاربردی و نگهداری

پودر Rose Bengal Chloramphenicol Agar محصول ایبرسکو (IBRESco) باید در جای خشک، خنک و دور از نور نگهداری شود. برای تهیه محیط، پودر پایه (بدون رُز بنگال) را در آب مقطر حل کرده و اتوکلاو نمایید. پس از سرد شدن محیط به حدود ۴۵-۵۰ درجه سانتی‌گراد، محلول استریل فیلترشده رُز بنگال را اضافه کرده و به خوبی مخلوط کنید. از حرارت دادن بیش از حد محیط پس از افزودن رنگ خودداری شود. پلیت‌ها را در تاریکی (مثلاً با فویل آلومینیوم پوشانده شده) ریخته و بگذارید سفت شوند. پلیت‌های آماده را باید در تاریکی و دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد و برای مدت کوتاه (حداکثر یک ماه) نگهداری کرد. انکوباسیون باید در تاریکی یا نور بسیار کم انجام گیرد تا از تجزیه فتوشیمیایی رُز بنگال و تشکیل پراکسیدهای سمی برای قارچ‌ها جلوگیری شود. از ریختن محیط خیلی داغ روی نمونه خودداری کنید. در طول دوره انکوباسیون ۵ روزه، پلیت‌ها باید روزانه بررسی شوند. از آنجایی که رُز بنگال ممکن است برای برخی قارچ‌های حساس کمی مهارکننده باشد، برای شمارش دقیق‌تر در برخی کاربردها از محیط‌هایی مانند Dichloran Rose Bengal Chloramphenicol Agar (DRBC) که حاوی دیکلوران (مهارکننده قوی‌تر کپک‌های گسترده) است، استفاده می‌شود. همیشه از تکنیک‌های استریل و کنترل‌های کیفی مناسب استفاده کنید.