محیط کشت هارت اینفیوژن آگار 3

محیط کشت آگار عصاره قلب (Heart Infusion Agar)

محیط کشت Heart Infusion Agar یک محیط غنی جامد است که بر پایه عصاره قلب گاو فرموله شده است. برخلاف پپتون یا عصاره گوشت معمولی، عصاره قلب حاوی مقادیر بیشتری از مواد مغذی پیچیده، اسیدهای آمینه آزاد، ویتامین‌ها (مانند گروه B) و کربوهیدرات‌ها است که آن را به یک محیط ایده‌آل برای کشت میکروارگانیسم‌های سخت‌گیر تبدیل می‌کند. این محیط فاقد مهارکننده‌های بالقوه موجود در برخی منابع پروتئینی دیگر است. به همین دلیل، از آن به طور گسترده به عنوان پایه برای تهیه محیط خوندار (Blood Agar) با افزودن ۵-۱۰٪ خون دفیبرینه گوسفند یا اسب استفاده می‌شود. محیط نهایی برای کشت باکتری‌های بیماری‌زای انسانی مانند استرپتوکوک‌ها، استافیلوکوک‌ها، پنوموکوک و هموفیلوس آنفلوآنزا (در صورت افزودن فاکتورهای رشد لازم) کاربرد دارد. همچنین به دلیل شفافیت بالا، برای مشاهده واکنش همولیز با وضوح عالی مناسب است.

کاربرد اصلی این محیط در آزمایشگاه‌های میکروبیولوژی بالینی برای کشت نمونه‌های خون، مایعات بدن و سایر نمونه‌های استریل، و نیز در آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت برای کشت میکروارگانیسم‌های غیرسخت‌گیر است. این محیط یک استاندارد طلایی برای بررسی همولیز محسوب می‌شود.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار)، غنی‌کننده عمومی و پایه برای محیط خوندار
• هدف کشت: کشت باکتری‌های سخت‌گیر و غیرسخت‌گیر، به ویژه پاتوژن‌های با نیازهای تغذیه‌ای پیچیده؛ پایه اصلی برای تهیه Blood Agar
• حالت فیزیکی: پودر (حاوی عصاره قلب و آگار) که پس از حل کردن در آب مقطر و اتوکلاو، به تنهایی یا همراه با خون در پلیت ریخته می‌شود.
• ترکیبات کلیدی: عصاره قلب گاو، تریپتون (یا پپتون در برخی فرمول‌ها)، کلرید سدیم، دی‌پتاسیم فسفات، آگار
• ویژگی متمایزکننده: استفاده از عصاره قلب به عنوان منبع غنی و پیچیده مواد مغذی، ویتامین‌ها و فاکتورهای رشد که برای باکتری‌های سخت‌گیر ضروری است.
• شرایط کشت: محیط پایه پس از اتوکلاو و خنک شدن به حدود ۴۵-۵۰ درجه سانتی‌گراد، با خون دفیبرینه استریل مخلوط و در پلیت ریخته می‌شود. برای کشت مستقیم نیز از محیط بدون خون استفاده می‌شود.
• شرایط انکوباسیون: ۳۵ تا ۳۷ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱۸ تا ۴۸ ساعت، اغلب در اتمسفر افزایش یافته CO₂ (۵-۱۰٪) برای کشت باکتری‌های کاپنوفیل مانند استرپتوکوک.
• خوانش نتیجه: روی محیط بدون خون: رشد به صورت کلونی‌های متنوع. روی محیط خوندار: رشد همراه با مشاهده واکنش همولیز (همولیز بتا: هاله شفاف کامل اطراف کلونی؛ همولیز آلفا: هاله سبز-خاکستری ناقص؛ همولیز گاما: عدم همولیز).
• کنترل کیفیت: سویه Streptococcus pyogenes ATCC 19615 (بتا همولیتیک): رشد با هاله شفاف کامل. سویه Streptococcus pneumoniae ATCC 6305 (آلفا همولیتیک): رشد با هاله سبز. سویه Staphylococcus aureus ATCC 25923: رشد خوب.
• کاربرد اصلی: محیط پایه استاندارد برای تهیه Blood Agar در تشخیص‌های بالینی، کشت میکروارگانیسم‌های سخت‌گیر و بررسی ویژگی همولیتیک باکتری‌ها.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر محیط Heart Infusion Agar ایبرسکو (IBRESco) را در جای خشک و خنک نگهداری کنید. برای تهیه محیط پایه، پودر را در آب مقطر حل کرده و با حرارت ملایم کاملاً هم بزنید تا محلول شفاف شود. سپس طبق دستور اتوکلاو نمایید. برای تهیه Blood Agar، خون دفیبرینه استریل گوسفند (ترجیحاً) یا اسب را پس از خنک شدن محیط پایه به ۴۵-۵۰ درجه سانتی‌گراد، به آرامی و با چرخش ملایم اضافه کنید تا همولیز نشود. از گرمای بیش از حد یا تکان شدید اجتناب نمایید. مخلوط را بلافاصله در پلیت‌های استریل بریزید. پلیت‌های خوندار آماده را می‌توان در کیسه‌های پلاستیکی بسته‌بندی و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد برای حداکثر ۲-۴ هفته نگهداری کرد. قبل از استفاده، پلیت‌ها باید به دمای اتاق رسیده و سطح آنها خشک باشد. برای کشت نمونه‌های بالینی مشکوک به استرپتوکوک بتا همولیتیک گروه A، اغلب یک دیسک باسیتراسین نیز روی سطح کشت قرار می‌گیرد. محیط Heart Infusion Agar پایه مناسبی برای افزودن سایر مواد مانند نوتریتیو آگار برای کشت نایسریا یا کوکسی‌های دیگر است. در صورت استفاده به تنهایی (بدون خون)، می‌تواند برای کشت بسیاری از باکتری‌های غیرسخت‌گیر نیز استفاده شود. به دلیل غنی بودن، ممکن است برخی باکتری‌های سریع‌الرشد (مانند پروتئوس) به سرعت سطح پلیت را بپوشانند، بنابراین برای نمونه‌های مختلط ممکن است نیاز به محیط‌های انتخابی اضافی باشد.