محیط کشت پلیت کانت اسکیم میلک آگار

محیط کشت آگار شمارش پلیت با شیر خشک (Plate Count Skim Milk Agar)

محیط کشت Plate Count Skim Milk Agar (PCSM) یک محیط اختصاصی برای شمارش میکروارگانیسم‌هایی است که می‌توانند فرآیندهای حرارتی خفیف (مانند پاستوریزاسیون) را تحمل کنند. این محیط اساساً Plate Count Agar (PCA) است که با شیر خشک بدون چربی (Skim Milk) غنی شده است. شیر خشک بدون چربی منبع اضافی از مواد مغذی، ویتامین‌ها و فاکتورهای رشد را فراهم می‌آورد که به بازیابی (Recovery) و رشد سلول‌های میکروبی که ممکن است در اثر حرارت آسیب دیده باشند، کمک می‌کند. این محیط برای شبیه‌سازی شرایط غنی محصولات لبنی و تسهیل رشد میکروارگانیسم‌های مرتبط با فساد یا آلودگی این محصولات طراحی شده است. پروتکل معمول برای استفاده از این محیط، شامل یک مرحله پیش‌حرارت (Pre-heating) نمونه (مانند ۶۳ درجه سانتی‌گراد به مدت ۳۰ دقیقه) برای از بین بردن سلول‌های حساس به حرارت و انتخابی کردن میکروارگانیسم‌های ترمودوریک است. سپس نمونه حرارت دیده (یا رقت‌های آن) با روش استاندارد Pour Plate یا Spread Plate روی این محیط کشت داده می‌شود.

کاربرد اصلی آن در صنایع لبنی و کنترل کیفیت مواد غذایی برای ارزیابی کیفیت میکروبیولوژیکی شیر خشک، پودرهای لبنی و نیز برای شمارش باکتری‌های باقی‌مانده پس از پاستوریزاسیون است. این شمارش شاخصی از کارایی فرآیند حرارتی و بهداشت کلی خط تولید محسوب می‌شود.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار)، غنی‌شده و عمومی برای شمارش میکروارگانیسم‌های مقاوم به حرارت
• هدف کشت: شمارش کلی باکتری‌های ترمودوریک و هایگروکسیتیک در محصولات لبنی خشک و سایر مواد غذایی
• حالت فیزیکی: پودر (حاوی پپتون، عصاره مخمر، دکستروز، شیر خشک بدون چربی و آگار) که پس از حل کردن در آب مقطر و اتوکلاو، برای روش کشت استفاده می‌شود.
• ترکیبات کلیدی: پپتون، عصاره مخمر، دکستروز (گلوکز)، شیر خشک بدون چربی (Skim Milk)، آگار
• ویژگی کلیدی: افزودن شیر خشک بدون چربی برای حمایت تغذیه‌ای بهتر از میکروارگانیسم‌های آسیب‌دیده حرارتی و مرتبط با محصولات لبنی.
• شرایط کشت: نمونه معمولاً ابتدا حرارت می‌بیند (مثلاً ۶۳°C به مدت ۳۰ دقیقه). سپس رقت‌های آن به روش Pour Plate (ترجیحاً) با محیط مذاب مخلوط و در پلیت ریخته می‌شود.
• شرایط انکوباسیون: ۳۰ تا ۳۲ درجه سانتی‌گراد به مدت ۴۸ تا ۷۲ ساعت. گاهی دمای ۲۱-۲۵ درجه سانتی‌گراد برای شمارش باکتری‌های روان‌گرم (Psychrotrophic) مقاوم به حرارت نیز استفاده می‌شود.
• خوانش نتیجه: شمارش کلونی‌های باکتریایی که پس از مرحله پیش‌حرارت نمونه، روی محیط رشد کرده‌اند. نتیجه به صورت شمارش باکتری‌های مقاوم به حرارت (Thermoduric Count) یا شمارش کلی پس از حرارت در هر گرم نمونه گزارش می‌شود.
• کنترل کیفیت: سویه Micrococcus luteus ATCC 9341 (یک باکتری ترمودوریک شناخته شده): باید پس از مرحله پیش‌حرارت استاندارد، رشد خوب و قابل شمارش نشان دهد. محیط باید عاری از آلودگی باشد.
• کاربرد اصلی: روش استاندارد برای تعیین کیفیت میکروبیولوژیکی شیر خشک و پودرهای لبنی، و ارزیابی جمعیت میکروبی مقاوم به حرارت در مواد غذایی و خطوط تولید.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر محیط Plate Count Skim Milk Agar ایبرسکو (IBRESco) را در جای خشک و خنک و ترجیحاً در یخچال نگهداری کنید. برای تهیه، پودر را در آب مقطر حل کرده و با حرارت ملایم کاملاً هم بزنید تا ذرات شیر خشک کاملاً حل شوند و محلول یکنواختی حاصل آید. از حرارت دادن بیش از حد و جوشاندن طولانی خودداری کنید تا از سوختن یا دناتوره شدن پروتئین‌های شیر جلوگیری شود. محیط را طبق دستور اتوکلاو نمایید (معمولاً در دمای ۱۲۱ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱۵ دقیقه). پس از اتوکلاو، محیط را به سرعت در حمام آب ۴۴-۴۷ درجه سانتی‌گراد خنک کنید تا برای روش Pour Plate آماده باشد. مرحله پیش‌حرارت نمونه (۶۳°C به مدت ۳۰ دقیقه) باید با دقت و در حمام آب کنترل‌شده انجام شود. پس از حرارت، نمونه باید سریع در حمام آب سرد خنک شود. رقت‌سازی باید بلافاصله پس از خنک‌سازی انجام گیرد. محیط نسبتاً کدر است که مشاهده کلونی‌های بسیار ریز را ممکن است دشوار کند. شمارش باید در پلیت‌هایی انجام شود که دارای ۳۰ تا ۳۰۰ کلونی هستند. دوره انکوباسیون ممکن است بسته به میکروفلور هدف طولانی‌تر باشد. این محیط ممکن است برای شمارش اسپورهای باسیلوس و کلستریدیوم که در دمای بالاتری (مثلاً ۸۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱۰ دقیقه) زنده می‌مانند، با تنظیم شرایط پیش‌حرارت مناسب باشد. نتایج به عنوان یک شاخص از کارایی فرآیند حرارتی و کنترل بهداشتی تفسیر می‌شوند.