محیط کشت چاپک داکس آگار

محیط کشت سنتتیک چاپک داکس (Czapek Dox Agar)

محیط کشت Czapek Dox Agar یک محیط کلاسیک و کاملاً تعریف‌شده (Synthetic Defined Medium) است که فرمولاسیون آن از نمک‌های معدنی دقیق (نیترات سدیم به عنوان منبع نیتروژن، فسفات‌ها، سولفات منیزیم، پتاسیم کلرید و سولفات آهن) و ساکارز به عنوان منبع کربن تشکیل شده است. فقر مواد آلی پیچیده در این محیط، آن را به ابزاری ایده‌آل برای مطالعه فیزیولوژی قارچ‌ها، ارزیابی توانایی استفاده از منابع کربن و نیتروژن خاص، و القای تولید متابولیت‌های ثانویه (مانند آنتی‌بیوتیک‌ها یا مایکوتوکسین‌ها) تبدیل کرده است. بافت خشک و دانگال (دانه‌ای) کلنی‌های قارچی روی این محیط و تولید رنگدانه‌های اختصاصی، اغلب به عنوان معیاری برای شناسایی اولیه جنس‌هایی مانند Aspergillus و Penicillium استفاده می‌شود.

کاربرد اصلی این محیط در میکروبیولوژی قارچ‌شناسی (Mycology)، تحقیقات زیست‌فناوری برای غربالگری تولیدکنندگان متابولیت‌های ثانویه، و کنترل کیفیت در صنایع دارویی و غذایی (برای شمارش و شناسایی کپک‌ها و مخمرها) است. همچنین به عنوان محیط پایه برای تست‌های حساسیت آنتی‌بیوتیکی قارچ‌ها (بر اساس CLSI M38) کاربرد دارد.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار) سنتتیک و تعریف‌شده با فرمولاسیون معدنی
• هدف کشت: کشت، جداسازی و مطالعه ویژگی‌های فیزیولوژیک و مورفولوژیک قارچ‌های رشته‌ای (کپک‌ها) و اکتینومیست‌ها
• حالت فیزیکی: پودر (تهیه شده در آب مقطر، حرارت داده شده تا حل شود و سپس اتوکلاو).
• ترکیبات کلیدی: ساکارز (منبع کربن)، نیترات سدیم (منبع نیتروژن)، دی‌پتاسیم فسفات، سولفات منیزیم، پتاسیم کلرید، سولفات آهن، آگار.
• pH نهایی: حدود ۷.۳ ± ۰.۲ (خنثی تا کمی قلیایی).
• شرایط کشت: کشت سطحی (Streak یا Spread) از سوسپانسین اسپور قارچ یا نمونه محیطی (خاک، هوا، مواد غذایی).
• شرایط انکوباسیون: دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد (دمای مطلوب برای مزوفیل‌ها) به مدت ۵ تا ۱۴ روز، بسته به سرعت رشد قارچ. نیازی به شرایط بی‌هوازی یا CO_۲ افزایش‌یافته نیست.
• خوانش نتیجه: ارزیابی مورفولوژی کلنی (شکل، بافت، رنگ روی سطح و پشت کلنی)، سرعت رشد و تولید رنگدانه که برای شناسایی جنس و گونه قارچ کلیدی است. برخی قارچ‌ها به دلیل عدم توانایی در استفاده از نیترات، رشد ضعیفی خواهند داشت.
• کنترل کیفیت: رشد خوب و تولید رنگدانه مشخص با سویه‌های مرجع مانند Aspergillus niger ATCC 16404 (کلنی‌های سیاه) یا Penicillium chrysogenum ATCC 10106. عدم رشد باکتری‌های معمول به دلیل فقر مواد آلی.
• کاربرد اصلی: شناسایی مورفولوژیک کپک‌ها در آزمایشگاه قارچ‌شناسی، مطالعات فیزیولوژیک، غربالگری تولیدکنندگان آنتی‌بیوتیک و آنزیم، و شمارش کپک در نمونه‌های غیراستریل.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر Czapek Dox Agar باید در جای خشک نگهداری شود. پس از حل کردن، ممکن است نیاز به تنظیم pH باشد. به دلیل حساسیت برخی نمک‌ها (مانند سولفات آهن) به حرارت، اتوکلاو در دمای ۱۲۱ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱۵ دقیقه توصیه می‌شود. محیط آماده را می‌توان در پلیت ریخته و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد برای چند هفته نگهداری کرد. قبل از استفاده، پلیت‌ها باید به دمای اتاق رسیده و سطح آنها خشک باشد. از آنجایی که محیط فاقد مهارکننده باکتری است، برای کشت نمونه‌های دارای فلور باکتریایی مختلط (مانند خاک) مناسب نیست مگر آنکه از آنتی‌بیوتیک‌های ضد باکتری (مانند کلرامفنیکل) به آن اضافه شود. برای کشت مخمرها، محیط Czapek Dox Broth (بدون آگار) نیز موجود است. محصول با کیفیت ایبرسکو (IBRESco)، با خلوص و ترکیب دقیق، نتایج قابل تکرار و معتبری را برای تحقیقات و تشخیص ارائه می‌دهد. هنگام کار با قارچ‌های ناشناخته، احتیاط‌های زیستی استاندارد (کابینت ایمنی زیستی) باید رعایت شود.