محیط کشت GC مدیوم بیس 2

محیط کشت پایه GC (GC Medium Base)

محیط کشت GC Medium Base یک محیط پایه جامد (حاوی آگار) است که به طور اختصاصی برای پرورش و جداسازی باکتری‌های جنس Neisseria، که به دلیل نیازهای تغذیه‌ای پیچیده و حساسیت به سموم محیطی جزو باکتری‌های سخت‌گیر محسوب می‌شوند، طراحی شده است. این محیط پایه حاوی منابع کربن و نیتروژن (پپتون، پروتئوز پپتون) و نشاسته (برای جذب مهارکننده‌های احتمالی) است. با این حال، قدرت اصلی آن پس از افزودن مکمل‌های غنی‌کننده حاوی فاکتورهای رشد ضروری مانند کوآنزیم I (NAD)، هموگلوبین یا ایزووییتالکس (حاوی اسیدهای آمینه، ویتامین‌ها، کوآنزیم I و گلوکز) ظاهر می‌شود. این فاکتورها رشد مطلوب گنوکوک و مننگوکوک را تضمین می‌کنند. افزودن آنتی‌بیوتیک‌ها (مانند وانکومایسین، کولیستین، نیستاتین و/یا تری متوپریم) به آن اجازه می‌دهد تا به عنوان یک محیط انتخابی (مانند Modified Thayer-Martin یا Martin-Lewis Agar) برای جداسازی این پاتوژن‌ها از نمونه‌های دارای فلور نرمال مختلط (مانند سواب دهانی-تناسلی) استفاده شود.

کاربرد اصلی این محیط در میکروبیولوژی بالینی برای تشخیص بیماری‌های مقاربتی (به ویژه سوزاک) و مننژیت باکتریایی است. همچنین برای نگهداری سویه‌های استاندارد نیسریا و تحقیقات مربوطه استفاده می‌شود. محیط نهایی پس از افزودن مکمل‌ها، در شرایط افزایش دی‌اکسیدکربن (۵-۱۰٪ CO₂) و رطوبت بالا انکوبه می‌شود.

مشخصات کلیدی

• نوع محیط: جامد (آگار)، پایه غنی‌کننده برای باکتری‌های سخت‌گیر (به خصوص نیسریا)
• هدف کشت: کشت، جداسازی و شناسایی Neisseria gonorrhoeae و Neisseria meningitidis پس از افزودن مکمل و عوامل انتخابی مناسب
• حالت فیزیکی: پودر (حل شده در آب مقطر، اتوکلاو، سپس خنک و افزودن مکمل‌های استریل حساس به حرارت)
• ترکیبات کلیدی پایه: پروتئوز پپتون، پپتون، پتاسیم فسفات، کلرید سدیم، آگار، پودر ذرت (نشاسته)
• مکمل‌های ضروری: هموگلوبین یا همین (منبع آهن)، ایزووییتالکس (IsoVitaleX) یا سوپلمنت B (حاوی کوآنزیم I (NAD)، اسیدهای آمینه، ویتامین‌ها، گلوکز)
• عوامل انتخابی رایج (برای محیط‌هایی مانند Thayer-Martin): وانکومایسین (مهار گرم‌مثبت‌ها)، کولیستین (مهار گرم‌منفی‌ها به جز نیسریا)، نیستاتین یا آمفوتریسین B (مهار قارچ‌ها)، تری متوپریم (مهار پروتئوس و برخی دیگر)
• شرایط کشت: محیط پایه اتوکلاو و سرد شده (۴۵-۵۰°C) با مکمل‌های استریل مخلوط و در پلیت ریخته می‌شود. نمونه (معمولاً سواب) به صورت خطی روی سطح کشت داده می‌شود.
• شرایط انکوباسیون: ۳۵-۳۷ درجه سانتی‌گراد به مدت ۲۴ تا ۷۲ ساعت در اتمسفر غنی شده با ۵-۱۰٪ دی‌اکسیدکربن (در ژار CO₂ یا با استفاده از شمع) و رطوبت بالا.
• خوانش نتیجه: کلنی‌های N. gonorrhoeae معمولاً کوچک، صاف، براق، خاکستری-سفید و مرطوب (موکوئید) هستند. N. meningitidis کلنی‌های بزرگ‌تر، صاف و آبی-خاکستری تولید می‌کند. تشخیص قطعی نیاز به تست‌های بیوشیمیایی و میکروسکوپی (گرم منفی دیپلوکوک) دارد.
• کنترل کیفیت: سویه Neisseria gonorrhoeae ATCC 49226: رشد خوب و تشکیل کلنی‌های مشخص روی محیط کامل. سویه Escherichia coli ATCC 25922: روی محیط حاوی آنتی‌بیوتیک‌های انتخابی رشد نمی‌کند.
• کاربرد اصلی: پایه اصلی برای تهیه محیط‌های انتخابی تشخیصی در بیماری‌های مقاربتی (سوزاک) و مننژیت، در آزمایشگاه‌های بهداشت عمومی و میکروبیولوژی بالینی.

نکات کاربردی و نگهداری

پودر پایه GC Medium Base ایبرسکو (IBRESco) را در جای خشک و خنک نگهداری کنید. از آب مقطر با کیفیت بسیار بالا (عاری از یون‌های سنگین و مواد بازدارنده) برای تهیه محیط استفاده شود. مکمل‌ها (هموگلوبین محلول، ایزووییتالکس) حساس به حرارت هستند و باید پس از اتوکلاو و خنک شدن محیط پایه به حدود ۴۵-۵۰ درجه سانتی‌گراد، به صورت استریل اضافه شوند. محیط‌های انتخابی مانند Thayer-Martin با افزودن آنتی‌بیوتیک‌های استریل فیلترشده تهیه می‌گردند. پلیت‌های آماده شده را می‌توان در کیسه‌های پلاستیکی مخصوص و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد برای مدت محدود (معمولاً ۲-۴ هفته) نگهداری کرد. قبل از استفاده، پلیت‌ها باید به دمای اتاق رسانده و سطح آنها خشک باشد. از سواب‌های جمع‌آوری نمونه مخصوص انتقال (مانند سواب‌های حاوی زغال) استفاده شده و نمونه باید بلافاصله کشت داده شود. برای ایجاد اتمسفر CO₂ می‌توان از ژار CO₂، کیسه‌های مولد CO₂ یا روش شمع استفاده کرد. رطوبت داخل محفظه انکوباسیون باید بالا باشد تا از خشک شدن محیط جلوگیری شود. بررسی پلیت‌ها در ۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعت انجام می‌شود. کلیه کشت‌های مشکوک به گنوکوک باید تحت شرایط ایمنی زیستی سطح مناسب (BSL-2) پردازش شوند. برای تأیید هویت، تست‌های اکسیداز (مثبت) و آنزیم‌های خاص (مانند تست قندهای نیسریا) روی کلنی‌های مشکوک انجام می‌گیرد.